Zwierzak tygodnia – Czepiak czarnoręki (Ateles geoffroyi yucatanensis)

Zapraszamy do kolejnego odcinka zapomnianego nieco cyklu, w którym prezentujemy mieszkańców polskich ogrodów zoologicznych wg układu gatunkowego (w niektórych przypadkach z uwzględnieniem podgatunków!). Mamy zamiar zgromadzić w tym cyklu wszystkie gatunki, jakie możemy zobaczyć w polskich ogrodach (tak, wiemy, będzie to bardzo trudne…), a za podstawę naszego cyklu posłuży tworzona przez nas równolegle kolekcja kart z mieszkańcami polskich zoo.
Drugim bohaterem naszego cyklu zostaje czepiak czarnoręki (Ateles geoffroyi yucatanensis).

Kolekcja zookart "Mrówkojada" - 2. Czepiak czarnoręki

DOWÓD OSOBISTY

Czepiak czarnoręki

Czepiak czarnoręki, zwany też czepiakiem Geoffroya (z łac. Ateles geoffroyi, z ang. Black-handed Spider Monkey albo Geoffroy’s Spider Monkey, z niem. Geoffroy-Klameraffe) to gatunek małpy szerokonosej z rodziny czepiakowatych (Atelidae).
W naszym artykule omówimy jednak konkretny podgatunek czepiaka czarnorękiego – Ateles geoffroyi yucatanensis, jest to bowiem jedyny przedstawiciel tego gatunku reprezentowany w Polsce.

systematyka

gromada – ssaki
podgromada – ssaki żyworodne
szczep – łożyskowce
rząd – naczelne
podrząd – Haplorrhini
nadrodzina – małpy szerokonose
rodzina – czepiakowate
podrodzina – czepiaki
rodzaj – Ateles
gatunek – czepiak czarnoręki (czepiaki Geoffroya)
podgatunek – Ateles geoffroyi yucatanensis

“Ojcem chrzestnym” czepiaka czarnorękiego jest Heinrich Kuhl, który nazwał ten gatunek w 1820 roku. Natomiast podgatunek Ateles geoffroyi yucatanensis wydzieliła para naukowców Kellogg i Goldman w 1944 roku.

MIEJSCE ZAMIESZKANIA

Zasięg występowania czepiaka czarnorękiego (z zaznaczeniem podgatunków)

W warunkach naturalnych gatunek ten zamieszkuje korony gęstych drzew lasów deszczowych i górskich na terenie trzech środkowoamerykańskich państw – Belize, Gwatemali i Meksyku. Znaczna cześć obszaru ich występowania to jednak meksykański półwysep Jukatan.

STAN ZAGROŻENIA

Czepiaki czarnorękie zagrożone są przede wszystkim w wyniku utraty naturalnych siedlisk (bezwzględnego niszczenia lasów tropikalnych) i polowań – są wybijane przez kłusowników z powodu smacznego mięsa. Obecnie status gatunku określany jest jako „Endangered” czyli „zagrożony”, choć jeszcze w 2003 roku status ten był o poziom niższy – „Vulnerable”. Wszystko dlatego, że populacja czepiaków czarnorękich (zwłaszcza podgatunku jukatańskiego) cały czas się zmniejsza.

Status iucn3.1 EN pl.svg

RYSOPIS

Czepiaka czarnorękiego portret z bardzo bliska!

Czepiak po angielsku zwany jest „Spider monkey” czyli małpa pajęcza. Nazwa ta jest bardzo znacząca, bowiem czepiaki charakteryzuje bardzo długi, elastyczny, chwytny ogon (nieowłosiony od spodu), długie ręce i nogi oraz czteropalczaste dłonie (kciuk czepiaka jest zredukowany), a i sam czepiak z wyglądu przypomina trochę pająka.

Czepiak w (niemal) całej okazałości

Ogon działa jak piąta kończyna i podczas zwisania może utrzymać ciężar całego ciała, może być również używany do podnoszenia przedmiotów. Podczas rzadkich wizyt na ziemi czepiak może biegać na dwóch nogach. Na skórze kończyn znajdują się charakterystyczne dla każdego osobnika rowki – linie, podobne do linii papilarnych na ludzkich dłoniach. Małpa wykorzystuje palce dłoni i stóp jak haki, na których kołysze się na gałęziach. Czepiak czarnoręki ma barwę od złotobrązowej do czerwonej lub ciemnobrązowej, dłonie i stopy są natomiast – jak sama nazwa wskazuje – czarne. Głowa jest stosunkowo mała wobec reszty ciała. Długość ciała wynosi 34–52 cm, długość ogona 59–84 cm. Dorosły osobnik waży 7,5–7,6 kg.

Z ŻYCIA WZIĘTE

Czepiaki czarnorękie są aktywne wyłącznie w ciągu dnia.

Taa, aktywne w ciągu dnia...

Żyją w stadach liczących od 5 do 35 osobników, które podczas żerowania rozpraszają się po okolicy. Stado składa się zwykle z kilku rodzinnych grup, liczących od dwóch do ośmiu osobników. Każda rodzina ma swoje terytorium, po którym porusza się swoimi nadrzewnymi szlakami, przede wszystkim w poszukiwaniu pożywienia.

Specyficzna budowa ciała umożliwia im bardzo sprawnie poruszanie się po gałęziach drzew, pokonywanie naziemnych przeszkód i niemal przelatywanie między drzewami. Czepiaki potrafią niewyobrażalnie szybko wbiec na drzewo, dotrzeć do najwyższych gałęzi i zbiec tak szybko, że przypomina to lot w dół – szybkością i długością skoków wyprzedzają wszystkie pozostałe południowoamerykańskie małpy!

Dojrzałość płciową osiągają w wieku 9 lat (choć niektóre źródła podają tylko 5 lat). Po ciąży trwającej 210–225 dni rodzi się tylko jedno młode. Rozmnażają się raz na trzy lata. Późną dojrzałość płciową czepiaki rekompensują sobie długowiecznością, bo żyją nawet ponad 50 lat, choć zwykle dożywają 30.

JADŁOSPIS

Czepiaki czarnorękie żywią się pokarmem roślinnym – przede wszystkim dojrzałymi owocami i młodymi liśćmi, a także pędami i nasionami. W czasie poszukiwania pokarmu doskonale posługują się swoim ogonem, którym potrafią podawać sobie jedzenie do ust! W ogrodach zoologicznych czarnorękie małpki najchętniej jedzą owoce, banany, winogrona, suchary, biszkopty i kaszkę mannę.

KARIERA ZOOLOGICZNA

POLSKA – NOWE ZOO POZNAŃ

W Polsce czepiaki czarnorękie z podgatunku Ateles geoffroyi yucatanensis znajdują się tylko w poznańskim Nowym Zoo – to zresztą jedyne czepiaki czarnorękie jakiegokolwiek podgatunku, które możemy zobaczyć w Polsce!

Czepiaki czarnorękie w polskich ogrodach zoologicznych

W poznańskim Nowym Zoo mieszkają obecnie trzy czepiaki czarnorękie – samiec Colombo oraz dwie samice, Zosia i Zuza. Cała trójka została sprowadzona do Poznania jesienią 2000 roku – zostały wymienione z ogrodem zoologicznym Merida w Meksyku w zamian za wyhodowane w poznańskim zoo emu, kangury i makaki japońskie, ale poznańskie zoo starało się o nie aż przez dwa lata! Były to pierwsze – i jak dotąd jedyne – czepiaki czarnorękie w Polsce.

Czepiak w pozie spoczynkowej

Poznańskie czepiaki należą do podgatunku zamieszkującego półwysep Yukatan w Meksyku: jeden z nich urodził się w 1998 roku, dwa dalsze w 1999. Obecnie są więc już w pełni dojrzałe płciowo i należałoby się spodziewać przychówków, jednak samiec Colombo nie jest ponoć zainteresowany swoimi partnerkami :). Ile w tym prawdy – trudno powiedzieć, niemniej żadnego przychówku jeszcze się nie doczekaliśmy, a byłoby to niewątpliwie wielkie wydarzenie. Czepiaki zamieszkują na wybiegu w sektorze ,,Ameryki Południowej’’ – mają tam swój pawilon zimowy z wewnętrznym wybiegiem oraz spory wybieg zewnętrzny z dużą ilością drzew i specjalnym torem przeszkód.

Chatka czepiaków w poznańskim Nowym Zoo

Pawilon czepiaków znajduje się na tyłach wybiegu południowoamerykańskiego, a wybieg zewnętrzny sąsiaduje z przedwybiegiem mrówkojadów. Chatka czepiaków to jedno z niewielu miejsc w poznańskim zoo, gdzie możemy oglądać zwierzęta ciepłolubne zimą. Wnętrze jest całkiem spore, czepiaki mają do dyspozycji liczne gałęzie i sznury, po których uwielbiają chodzić, a także kilka zabawek, w tym oponę i drabinkę. Podłoże chatki wysypane jest grubą warstwą kory. Świetnie prezentuje się natomiast wybieg zewnętrzny – czepiaki wychodzą na niego z chatki specjalnymi drabinkami sznurkowymi i przedostają się na duży, całkowicie naturalny wybieg, z dużą ilością drzew i trawiastym podłożem.

Wybieg zewnętrzny czepiaków

Z chatki na wybieg

Czepiak nadrzewny

Od zwiedzających oddziela je praktycznie tylko płynący przez niemal całe zoo strumień oraz prawie niewidoczny pastuch elektryczny.

Czepiak w listowiu

Na widok gości czepiaki od razu podbiegają do ogrodzenia i bardzo chętnie popisują się swoimi umiejętnościami, przeskakując z gałęzi na gałąź. Między drzewami porozciągane są drabinki sznurkowe, liny i sznury tworzące specyficzny tor przeszkód. W akrobacjach czepiakom przydaje się ich niesamowicie chwytny ogon, a wrodzona zwinność pozwala czepiakom wdrapać się na czubek najwyższego nawet drzewa i cyrkowe sztuczki na rozciągniętych kilka metrów nad ziemią linach – robi to naprawdę duże wrażenie!

Najlepszy punkt widokowy w okolicy

Ręce, nogi, ogon - co za różnica?

Jest po czym pobiegać!

Zabawę czas zacząć!

Chwila wytchnienia

My poznańskie czepiaki zawsze bardzo chętnie odwiedzaliśmy – gdy było ciepło za każdym razem wyczyniały niesamowite harce na swoim wybiegu zewnętrznym, w chłodniejsze dni natomiast bawiły się w swojej chatce – chętnie wówczas podchodziły do szyby i przyglądały się nam, pozując przy tym samemu do zdjęć.

NA ŚWIECIE

Czepiaki czarnorękie są rzadkością w ogrodach zoologicznych na świecie. W Europie oprócz poznańskiego Nowego Zoo można je zobaczyć jeszcze tylko w czeskim Zlinie.

Czepiak czarnoręki (Ateles geoffroyi yucatanensis) - występowanie w europejskich ogrodach zoologicznych

Jakiś czas temu jeszcze jeden samiec był w zoo w Dublinie. Poza tym można je zobaczyć jeszcze w dwóch amerykańskich ogrodach zoologicznych – Brookfield Zoo w Chicago (dwie samice) oraz w America’s Teaching Zoo w Moorpark College. Pozostałe podgatunki czepiaka czarnorękiego występują w ogrodach zoologicznych znacznie częściej – wszystkie podgatunki reprezentowane są łącznie przez kilkaset osobników w kilkudziesięciu ogrodach!

WIĘCEJ

Pełną galerię zdjęć poznańskich czepiaków czarnorękich (Ateles geoffroyi yucatanensis) możecie zobaczyć TUTAJ.

Reklamy

Zwierzak tygodnia – Bizon leśny (Bison bison athabascae)

Zapraszamy do nowego cyklu, w którym prezentować będziemy mieszkańców polskich ogrodów zoologicznych wg układu gatunkowego (w niektórych przypadkach z uwzględnieniem podgatunków!).
Mamy zamiar zgromadzić w tym cyklu wszystkie gatunki, jakie możemy zobaczyć w polskich ogrodach (tak, wiemy, będzie to bardzo trudne…), a za podstawę naszego cyklu posłuży tworzona przez nas równolegle kolekcja kart z mieszkańcami polskich zoo (o tym projekcie więcej napiszemy niebawem!).
Pierwszym bohaterem naszego cyklu zostaje bizon leśny (Bison bison athabascae), podgatunek znanego wszystkim bizona.

Kolekcja zookart "Mrówkojada" - 1. Bizon leśny

DOWÓD OSOBISTY

Bizon leśny

Bizon leśny

Bizon leśny (z łac. Bison bison athabascae, z ang. Wood Bison, z niem. Walbison) to podgatunek bizona, dużego ssaka parzystokopytnego z rodziny krętorogich.

systematyka

gromada – ssaki
podgromada – ssaki żyworodne
szczep – łożyskowce
rząd – parzystokopytne
rodzina – krętorogie
podrodzina – Bovinae
rodzaj – Bison
gatunek – bizon
podgatunek – bizon leśny

“Ojcem chrzestnym” bizona leśnego jest S.N. Rhoads, który wydzielił ten podgatunek z gatunku „bizon” oraz nadał miejsce w systematyce w 1897r.

MIEJSCE ZAMIESZKANIA

Zasięg występowania bizona leśnego

Bizony leśne, będące podgatunkiem bizona, tworzą niewielką osiadłą populację zamieszkującą kilka stanowisk w północno-zachodniej Kanadzie, głównie w Północnej Albercie, ale też Terytorium Północnym, Jukonie, Kolumbii Brytyjskiej i Manitobie oraz na Alasce.
Żyją głównie w lasach, zimą zaś schodzą w doliny rzek.

STAN ZAGROŻENIA

Bizonom leśnym zagrażają przede wszystkim polowania oraz utrata ich naturalnych siedlisk. Problemem jest także niebezpieczeństwo zanieczyszczenia gatunkowego, czyli hybrydyzacji, poprzez łączenie się z bizonami preriowymi.
Populacja bizona leśnego, swego czasu bardzo liczna, została niemal doszczętnie zniszczona w wyniku polowań i ekspansji człowieka na ich naturalne siedliska.
Już w 1900 roku traktowano je jako bliskie wymarciu, później zaś za zupełnie wytępione i aż do końca lat 50. uważano, że nie występują już w naturze. Dopiero w 1957 roku w Wood Buffalo Park, w kanadyjskiej prowincji Alberta, odkryto stado liczące 200 sztuk zwierząt, dzięki czemu podgatunek ten udało się uratować od zagłady.
W wyniku działań ochronnych prowadzonych przez kanadyjskie agencje rządowe udało się zwiększyć liczebność tej populacji do 2500 sztuk. Dzięki temu już w 1988 roku obniżono status zagrożenia bizona leśnego o jeden poziom (z „endangered” na „threatened”).
17 czerwca 2008 roku grupę 53. bizonów leśnych, zamieszkujących Elk Island National Park w Albercie, przeniesiono w okolice Anchorage na Alasce, do Alaska Wildlife Conservation Center. Stado bizonów przechodzi tam kilkuletnią kwarantannę, po odbyciu której zostaną reintrodukowane w ich dawnym środowisku – w okolicach Fairbanks w Kanadzie.
Obecnie (dane z lutego 2010) populacja bizona leśnego wynosi zaledwie 3000 sztuk co sprawia, że nadal znajduje się ona na liście gatunków zagrożonych (Endangered) i objęty jest całkowitą ochroną.
Bizony leśne są znacznie rzadsze od bizonów preriowych.

Bizon leśny

Bizon leśny

RYSOPIS

Bizon leśny różni się nieco od swojego preriowego krewniaka. Jest przede wszystkim nieco dłuższy (ponad 3 metry), wyższy (ponad 2 metry) i cięższy od bizona preriowego – osiąga wagę nawet do 900 kilogramów (największe samce dochodzą nawet do 1300 kg!), co czyni go największym zwierzęciem Ameryki Północnej.
Są poza tym bardziej obrośnięte, mają ciemniejszą i bardziej włochatą sierść, różnią się też kształtem i długością rogów.

Bizon leśny

Bizon leśny

Bizon leśny

Bizon leśny

Z ŻYCIA WZIĘTE

Bizony leśne żyją w stadach liczących od kilku do kilkudziesięciu osobników. Są aktywne głównie w dzień.

Po ciąży trwającej 9-10 miesięcy samica rodzi zwykle jedno młode. Dojrzałość płciową osiągają po trzech miesiącach.

JADŁOSPIS

Przede wszystkim trawa 🙂

Może to i nie trawa, ale też dobre...

Może to i nie trawa, ale też dobre...

KARIERA ZOOLOGICZNA

POLSKA

Bizony leśne w polskich ogrodach zoologicznych

Bizony leśne w polskich ogrodach zoologicznych

W Polsce bizony leśne znajdują się tylko w dwóch ogrodach zoologicznych – trzy samice zamieszkują Śląskie Zoo, natomiast liczące siedem sztuk stado żyje w poznańskim Nowym Zoo.

Bizony leśne w poznańskim Nowym Zoo

Pierwsze bizony leśne w historii polskich ogrodów zoologicznych pojawiły się właśnie w Poznaniu.
W październiku 2002 roku z ogrodu zoologicznego w Lipsku przyjechały do Nowego Zoo cztery bizony leśne – samiec i trzy samice. Poznań był wówczas dopiero czwartym europejskim ogrodem, który rozpoczął hodowlę tych zwierząt.
Zalążkiem hodowli stał się Miki – siedmioletni potężny samiec, a także trzy samice: siedmioletnia, pięcioletnia i roczna.
Pierwsze narodziny bizona leśnego w Nowym Zoo (i w historii polskich ogrodów zoologicznych w ogóle!) miały miejsce już w czerwcu 2003 roku. Okazało się bowiem, że jedna z samic przyjechała z Lipska będąc już w ciąży! W Poznaniu urodziła się wtedy samiczka.
Kolejny mały bizon leśny – również samiczka –  urodził się rok później, w maju 2004 roku.
W sierpniu 2004 roku dwie samice wysłano do Śląskiego Zoo, aby tam zapoczątkować hodowlę tego gatunku – zastąpiły one mieszkające tam wcześniej bizony preriowe.
Zima 2004-2005 okazuje się dla poznańskiego stada bizonów bardzo zła –  zmarł bowiem jedyny samiec w stadzie, Miki. Powodem śmierci była choroba, ale sekcja zwłok wykazała, że Miki musiał wiele przejść także w swojej młodości. Miał połamane żebra, co mogło być spowodowane poturbowaniem go przez dorosłego samca. Żebra zrosły się z otrzewną, ale gdy zimą wywiązał się stan zapalny, bizona udało się już uratować.
Jeszcze przed śmiercią Miki zdążył jednak z jedną z samic w stadzie spłodzić trzeciego już potomka – w maju 2005 roku na świat przyszedł pierwszy samiec w stadzie – Pogrobek, który tuż po narodzeniu ważył 50 kg! Nieźle, jak na noworodka :).
Po jego narodzinach ilość bizonów leśnych z Nowego Zoo ponownie zwiększyła się do czterech sztuk. Taki stan rzeczy trwał jednak krótko, bo niedługo po jego narodzinach do Poznania przyjechał z ogrodu zoologicznego w Monachium półtoraroczny samiec, który zastąpił Mikiego w roli przodującego samca w stadzie.

Od razu widać, że prezes...

Od razu widać, że prezes...

Obecnie stado bizonów leśnych w poznańskim Nowym Zoo liczy sobie siedem sztuk – pięć samic i dwa samce, w tym aż trzy młode, które urodziły się w tym roku!

Samiec i trzy dorosłe samice

Samiec i trzy dorosłe samice

Pierwszy urodził się Jerro, samczyk, który przyszedł na świat 4 maja:

Młody Jerro z mamą

Młody Jerro z mamą (fot. Zoo Poznań)

26 lipca na świat przyszła samiczka, która otrzymała imię Biedronka:

Biedronka - młoda samiczka bizona, która urodziła się w poznańskim Nowym ZOO (fot. Nowe ZOO)

Biedronka - młoda samiczka bizona, która urodziła się w poznańskim Nowym ZOO (fot. Nowe ZOO)

Biedronka - zdjęcie z października 2010

Biedronka - zdjęcie z października 2010

Biedronka z matką

Biedronka z matką

Ostatni maluch urodził się 2 października – najmłodsza członkini stada, samiczka, otrzymała imię Jorga.
Teraz na wybiegu obserwować można siedem osobników – samca, trzy dorosłe samice i troje młodych urodzonych w tym roku.

Bizony leśne - Nowe Zoo Poznań

Bizony leśne - Nowe Zoo Poznań

Bizony leśne w poznańskim Nowym Zoo mają do dyspozycji bardzo duży wybieg na skraju lasu, na wschodnim krańcu zoo. Jest to najdalej położony od wejścia do ogrodu wybieg, dlatego wielu zwiedzających do niego nie dociera, a z okien kolejki praktycznie wybiegu nie widać. My też nie za każdym razem je odwiedzaliśmy, a warto, bo to naprawdę niesamowicie efektowne zwierzaki.

Wybieg bizonów leśnych

Wybieg bizonów leśnych

Wybieg składa się z dwóch części, a na tyłach wybiegu znajduje się jeszcze chatka dla zwierząt.

Lokalizacja wybiegu bizonów leśnych w Nowym ZOO w Poznaniu

Lokalizacja wybiegu bizonów leśnych w Nowym Zoo w Poznaniu

NA ŚWIECIE

W Europie oprócz poznańskiego Nowego Zoo oraz Śląskiego Zoo bizony leśne znajdują się jeszcze w zaledwie czterech placówkach – holenderskim Emmen (pięć sztuk) oraz  niemieckich: Berlinie (cztery sztuki), Hannoverze (trzy sztuki) i Monachium, gdzie jest drugie największe stado obok poznańskiego – siedem sztuk. Cała populacja europejska liczy 29 sztuk (w tym 10 w Polsce). W mijającym roku urodziło się we wszystkich europejskich ogrodach łącznie osiem młodych – oprócz poznańskiej trójki jeszcze trzy młode bizony urodziły się w Monachium, kolejne dwa zaś w Emmen.
Ponadto 49 sztuk znajduje się jeszcze w pięciu kanadyjskich ogrodach zoologicznych i jednym amerykańskim. W mijającym roku dały one jednak zaledwie dwa przychówki.
We wszystkich ogrodach zoologicznych na świecie mieszka obecnie zaledwie 78 bizonów leśnych, w dwunastu ogrodach zoologicznych z pięciu państw. Łączna liczba tegorocznych przychówków to dziesięć sztuk.

Liczebność bizona leśnego w ogordach zoologicznych - dane ISIS

Liczebność bizona leśnego w ogrodach zoologicznych - dane wg ISIS

Jak więc widać z powyższych danych, Polska ma bardzo duży udział w hodowli tego niezwykle rzadkiego a przez to i cennego gatunku.

Nowe Zoo w Poznaniu - Bizon leśny

Nowe Zoo w Poznaniu - Bizon leśny

A pełną galerię zdjęć bizonów leśnych z poznańskiego Nowego Zoo możecie zobaczyć tutaj.

„Tylko w Poznaniu” – Kururo, czyli „gryzoń o wombaciej twarzy”

Dziś ruszamy z zainicjowanym niedawno cyklem pt. „Tylko w Poznaniu”, w którym będziemy prezentować sylwetki zwierzaków mieszkających w poznańskim Nowym ZOO.
I tylko tu:).
Pierwszym bohaterem nowego cyklu zostaje jedne z naszych ulubieńców, fantastyczny „gryzoń o wombaciej twarzy” – KURURO.

Kururo - najfajniejsza "twarz" Nowego ZOO:)

KIM JEST KURURO?

Kururo (z łac. Spalacopus cyanus, z ang. Coruro, z niem. Cururo) to gatunek gryzonia  z rodzaju Spalacopus z rodziny Octodontidae

systematyka

gromada – ssaki
podgromada – ssaki żyworodne
szczep – łożyskowce
rząd – gryzonie
podrząd – Hystricognatha
infrarząd – Hystricognathi
nadrodzina – Octodontoidea
rodzina – koszatniczkowate
rodzaj – Spalacopus
gatunek – kururo

“Ojcem chrzestnym” kururo jest chilijski jezuita i przyrodnik, Juan Ignacio Molina, który nadał mu imię oraz miejsce w systematyce w 1782r.
W 1925 roku przyrodnik Thomas wprowadził do taksonomii synonimiczne określenie kururo – Spalacopus tabanus
Kururo jest jedynym przedstawicielem rodzaju Spalacopus.

GDZIE ŻYJĄ KURURO?

Kururo - zasięg występowania na Świecie

Kururo zamieszkuje suche tereny Chile, na zachód od Andów (między 27 ° i 36 ° SS), na przestrzeni między regionem Coquimbo do regionu Maule – zarówno nadbrzeżne niziny, łąki, pokryte akacjami sawanny na średniej wysokości,  górskie hale jak i zbocza Andów  do wysokości 3000 m n.p.m. Spotykany jest zarówno w rejonach górskich, jak i przybrzeżnych.

Kururo - zasięg występowania w Chile

Kururo występuje tylko na określonym terenie Chile – jest zatem gatunkiem endemicznym.

CZY KURURO JEST GATUNKIEM ZAGROŻONYM?

Kururo, choć zamieszkuje na dość ograniczonym areale, występuje na nim bardzo licznie i nie zagraża mu w najbliższym czasie ryzyko znacznego zmniejszenia się populacji z żadnego powodu.
Stąd też obecnie kururo zaliczany jest do kategorii gatunków o najmniejszej trosce (Least Concern) – został tam umieszczony w 1996 roku, a stan ten potwierdziły badania przeprowadzone w 2008.
Jakkolwiek w samym Chile kururo jest pod ochroną – na chilijskiej Czerwonej Liście jest klasyfikowany jako zagrożony (CONAF 1993). Siedliska, zamieszkiwane przez kururo, są zagrożone przez wylesianie i wypas udomowionych zwierząt.
Kururo występuje na terenie kilku obszarów chronionych.

Handel międzynarodowy nie jest regulowany przez CITES.

JAK WYGLĄDA KURURO?

Kururo

Kururo, jak na gryzonia, są całkiem spore. Dorosły osobnik osiąga długość od 11,5 do 16,5 cm, zaś sam jego ogon mierzy od 4 do 6 cm długości – jest więc stosunkowo krótki. Orientacyjna waga – od 60 do 120 gramów (Czyli tyle co małe jabłko. Dla przykładu – nasz królik miniaturowy, Bąbel, waży 1200 gramów:).

Kururo

Kururo, jak na gryzonia, są dosyć krępe i mają stosunkowo dużą głowę i krótką szyję. Dodatkowo zwierzak ma małe oczy i uszy, które nadają mu nieco diabelskiego wyglądu. Pyszczek wygląda jednak wyjątkowo sympatycznie, przez co sam kururo sprawia wrażenie zwierzaka wielce sympatycznego. I kojarzy się trochę z wombatem:).

Kururo

Zęby – czyli podstawa u gryzonia – wyglądają u kururo bardzo efektownie. Siekacze są długie, szerokie i mocno zakrzywione do przodu. Trzonowce z kolei mają charakterystyczny kształt – na powierzchni żucia są ukształtowane w formie ‚ósemki’.
Jakkolwiek – takich siekaczy można tylko kururo pozazdrościć:).

Kururo

Kururo ma bardzo charakterystyczne futro, o barwie ciemnobrązowej lub czarnej, na nogach ciemnoszarej. Ogon kururo jest gładki.

JAK ŻYJE KURURO?

Kururo żyje w dużych, liczących zwykle po kilkanaście osobników (w tym kilka samców) koloniach, które wspólnie zamieszkują obszerne, rozgałęzione nory. Systemy kompleksów poszczególnych stad mogą być ze sobą połączone.
Podziemny kompleks w którym żyją kururo składa się z nor połączonych tunelami, które są zagłębione 10 do 12 cm pod powierzchnią ziemi i mają średnicę 5 do 7 cm. Komory przeznaczone są na spiżarnie, sypialnie i miejsca na odchody.
Budowanie i naprawianie komór i tuneli jest nieustannym, wspólnym zajęciem stada.  Kururo po wyczerpaniu zapasów żywności w okolicy, podejmują decyzję o przeprowadzce i budowie nowych nor. Nory kopią kururo za pomocą wielkich przednich zębów – siekaczy – oraz przednich łap. Najczęściej kopią w wilgotnych, piaszczystych glebach.

Kururo są bardzo aktywne w ciągu dnia, kiedy to przebywają pod ziemią (właściwie prawie całe życie spędzają pod ziemią), tylko w nocy wychodzą na powierzchnię.
Znany jest z tego, iż… wydaje bardzo melodyjne głosy – w ten sposób poszczególne osobniki porozumiewają się ze sobą.
Prowadzi wyłącznie naziemny tryb życia.

Ciąża kururo trwa od 75 do 77 dni, po niej, w okresie od listopada do marca samica rodzi się od 2 do 5 młodych (zwykle od 2 do 3).

CO JE KURURO?

Kururo są herbiworami, co oznacza, iż głównym ich pożywieniem są korzenie, bulwy i łodygi roślin. Kururo znoszą pożywienie do nor i tam w bezpiecznym miejscu je spożywają. Kururo robią zapasy na okresy zimowe.

KURURO W ZOO

Kururo

W Polsce kururo można zobaczyć tylko w jednym ogrodzie zoologicznym – w poznańskim Nowym ZOO. Para tych fantastycznych zwierzaków zamieszkuje już od kilku lat pawilon małych ssaków.
Zwykle dość trudno je wypatrzeć, gdyż ich stosunkowo niewielkie pomieszczenie jest niemal w całości przykryte sianem – jeśli nie kryją się pod nim, niemal na pewno buszują w którymś z korytarzy. Wystarczy jednak trochę szczęścia i cierpliwości, a jest szansa, ze z którejś nory wyglądnie jeden – lub nawet oba naraz – kururo.
Widok bezcenny:).

Kururo

Pamiętać jednak trzeba, że kururo są niesamowicie szybkie i bardzo zwinne – czasem bardzo trudno jest im zrobić zdjęcie, gdyż rzadko zatrzymują się w bezruchu na dłużej niż sekundę…

Poznańska para to jedyne obecnie kururo eksponowane w polskich ogrodach zoologicznych. Co więcej, to w ogóle wyjątkowo rzadkie zwierzęta w ZOO. Wg spisu ISIS na dzień 11 maja 2010, oprócz Poznania jeszcze tylko 4 inne europejskie ogrody zoologiczne miały kururo w swoich kolekcjach: 3 ogrody niemieckie – Berlin (13 sztuk), Halle (5 sztuk)

Kururo - ZOO Halle

i Osnabruck (7 sztuk)

Kururo - ZOO Osnabruck

oraz ZOO w czeskim Pilznie (3 sztuki, przyjechały do Pilzna w 1995 roku jako dar od ZOO w Lipsku), co łącznie z poznańskim ZOO daje łącznie 30 sztuk eksponowanych we wszystkich europejskich ogrodach zoologicznych.

Zagadka z żabą – rozwiązanie

W naszej niedawnej notce o wyprawie do Starego ZOO pojawiło się zdjęcie pewnego niezwykłego zwierzaka. Celowo nie podaliśmy wówczas jego imienia, gdyż była to zagadka dla wszystkich czytelników. Nikomu jednak nie udało się prawidłowo odpowiedzieć, dlatego spieszymy z wyjaśnieniem.
Najpierw jednak przypominamy „bohatera zagadki”:

Żaba omszona - Stare ZOO Poznań

Na zdjęciu widzimy 3 żaby omszone, mieszkanki pawilonu płazów poznańskiego Starego ZOO. Jest ona prawdziwym mistrzem kamuflażu i czasem bardzo trudno ją dostrzec, gdy siedzi przyczepiona do pnia drzewa – wtapia się wówczas w pokrywający korę drzew mech. Równie dobrze maskuje się na skałkach.
Więcej o tych niezwykle interesujących płazach będziecie mogli poczytać jeszcze tej jesieni w zwierzakoZOOpedii!

ZwierzakoZOOpedia – WĄSAL ŻÓŁTOOKI

WĄSAL ŻÓŁTOOKI

Wąsal żółtooki

Wąsal żółtooki

Zaszczytu otwarcia naszej zwierzakoZOOpedii dostąpił nie kto inny, jak właśnie on – WĄSAL ŻÓŁTOOKI. To jeden z naszych ulubieńców – dwukrotnie znalazł się w gronie „bohaterów dnia”, zachwyca podczas każdej naszej wizyty w zoo – a to racząc nas śpiewem, a to pozując do zdjęć, z zaciekawieniem wpatrując się w obiektyw.
Kim jest ten fantastycznie upierzony ptaszek, o którym praktycznie milczy internet i encyklopedie?

KIM JEST WĄSAL ŻÓŁTOOKI?

Wąsal żółtooki (z łac. Lybius dubius, z ang. Bearded barbet, z niem. Senegalfurchenschnabel)

systematyka

gromada – ptaki
podgromada – Neornithes
nadrząd – neognatyczne
rząd – dzięciołowe
rodzina – Lybiidae
rodzaj – Lybius
gatunek – wąsal żółtooki

Niektórzy naukowcy (m.in. Mielczarek i Cichocki) rodzinę Lybiidae nazywają brodaczami (Capitonidae), umieszczając w niej także tukany, z którymi wąsal jest bardzo blisko spokrewniony.
„Ojcem chrzestnym” wąsala żółtookiego jest niemiecki naukowiec, Johann Friedrich Gmelin, który nadał mu imię oraz miejsce w systematyce w 1788r.
Do rodzaju Lybius, należy jeszcze kilkanaście innych wąsali, m.in. : etiopski, zbroczony, białogłowy, czerwonobrewy, czerwonolicy, czerwonogardły, obrożny, czerwonogłowy, płomiennobrzuchy, szkarłatny i niebieskooki.

Nazwa „wąsal” pochodzi od szczeciniastych piór, wyrastających pod dziobem.

GDZIE ŻYJĄ WĄSALE ŻÓŁTOOKIE?

Zasięg występowania Wąsala żółtookiego

Zasięg występowania Wąsala żółtookiego

Wąsal żółtooki zamieszkuje luźne zarośla, ogrody i zadrzewienia strefy lasów tropikalnych Afryki Zachodniej, od Senegalu, przez Mauretanię, Gambię, Gwineę, Gwineę Bissau, Mali, Liberię, Sierra Leone, Wybrzeże Kości Słoniowej, Burkina Faso, Ghanę, Togo, Benin, Nigerię, Niger, Kamerun, Czad aż po Republikę Środkowej Afryki. Globalna liczna populacji nie jest dokładnie znana, natomiast w Senegalu, Gambii i Nigerii wąsal żółtooki uznawany jest za powszechnego i bardzo licznego i tam też ma swoje główne skupiska, ale i na pozostałym obszarze występuje w znacznych ilościach.

CZY WĄSAL ŻÓŁTOOKI JEST GATUNKIEM ZAGROŻONYM?

Wąsal żółtooki ma bardzo duży zasięg występowania i jest ptakiem dość pospolitym, dlatego też obecnie nie zagraża mu wyginięcie i nie znajduje się na liście gatunków zagrożonych. Co prawda trudno ustalić dokładnie, jak będzie wyglądała sytuacja całej populacji w najbliższym czasie, jednak na razie nie obserwowane są żadne poważniejsze negatywne zmiany w jej ilości. Stąd też obecnie wąsal żółtooki zaliczany jest do kategorii gatunków o najmniejszej trosce (Least Concern).

JAK WYGLĄDA WĄSAL ŻÓŁTOOKI?

Wąsal żółtooki jest całkiem sporym ptakiem, dorastającym nawet do 26cm, dlatego też łatwo go dostrzec.

Wąsal żółtooki w pełnej krasie barw

Wąsal żółtooki w pełnej krasie barw

Ma krępą budowę ciała ze stosunkowo krótką szyją, dużą głową i raczej niedługim ogonem. Wąsal jest fantastycznie upierzony i mieni się wieloma kolorami.  Dorosły osobnik ma czarny czubek głowy, grzbiet, ogon i obwódkę klatki piersiowej. Brzuszek i gardło są koloru czerwonego, natomiast obwódka małego oczka jest żółta – jej też wąsal zawdzięcza nazwę.
Zwraca także uwagę duża, biała kępka piór na grzbiecie.

Wąsal żółtooki - widoczna jest biała kępka piór na grzbiecie

Wąsal ma także bardzo duży, gruby dziób w jaskrawym, żółtym kolorze. Charakterystyczną cechą brodaczy, do której wąsal żółtooki należy, są pojedyncze, sztywne pióra wokół dzioba, tworzące szczeciniaste wąsy.
Wąsala nie cechuje dymorfizm płciowy – zarówno samiec, jak i samica wyglądają tak samo.
Wąsal wydaje charakterystyczny odgłos „warczącego skrzeku”.
Poniżej prezentujemy dwa filmy, na których możecie zobaczyć wąsala żółtookiego – zwracamy uwagę zwłaszcza na pierwszy, na którym można zobaczyć „rozwarcie dzioba” oraz „kichającego” wąsala:):

JAK ŻYJĄ WĄSALE ŻÓŁTOOKIE?

Wąsale żółtookie występują z reguły samotnie lub w niewielkich stadach, liczących 4 do 5 osobników. Jeśli tworzą parę lub małą grupę społeczną, zamieszkują wspólnie w dziuplach drzew.
Wąsale gniazdują w dziuplach wysokich, starych drzew, gdzie samica składa 2 białe jaja.
Prowadzi nadrzewny tryb życia i najczęściej przesiaduje na gałęziach.

CO JE WĄSAL ŻÓŁTOOKI?

Jak już wspomnieliśmy, wąsal zamieszkuje głównie obszary dobrze zalesione, w dodatku obfite w drzewa figowe, których owoce są jego największym przysmakiem. Zdarza się także, że odwiedza on ogrody owocowe, w poszukiwaniu pożywienia. Choć owoce stanowią podstawę diety wąsala, młode karmione są także owadami.

WĄSAL ŻÓŁTOOKI W ZOO

Również w ogrodzie zoologicznym największym przysmakiem wąsala są owoce – podawane w misce, pokrojone w cienkie plasterki. Najbardziej zaś lubi śliwki i banany.
Poniżej prezentujemy dwa nagrania prezentujące „śniadanie wąsala” – z bardzo bliska możecie zobaczyć, jak nasz bohater zajada się swoimi ulubionymi smakołykami! (zwracamy uwagę na trąbienie dzioborożców trąbiących w tle drugiego filmu:)


W Polsce wąsal żółtooki zamieszkuje obecnie w pięciu ogrodach zoologicznych – w Łodzi (2 sztuki – samiec i samica), Warszawie (3 sztuki – 2 samce i 1 samica), w Toruniu (3 sztuki), we Wrocławiu (2 sztuki) oraz w Poznaniu, w Starym ZOO – jeden samczyk. Razem w polskich ogrodach zoologicznych przebywa (stan na 13.10.2009) 11 wąsali żółtookich w 5 różnych zoo.

Mapa rozmieszczenie wąsala żółtookiego w polskich ogrodach zoologicznych

Poznański wąsal zamieszkuje ptaszarnie w samym centrum Starego ZOO.
Jest to samczyk, który przyjechał do Poznania z Wrocławia 2 lata temu. Jego ulubionym zajęciem – oprócz wcinania całej góry owoców, jest nieustanne przelatywanie między wewnętrzną a zewnętrzną częścią jego woliery. Jest niezwykle ciekawski i chętnie pozuje do zdjęć, nie boi się też podlecieć do kraty, przez co łatwo o bezpośredni z nim kontakt. Zdarza mu się „śpiewać” i nie przepuści żadnej okazji, aby „łypnąć w obiektyw”.

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Po raz pierwszy wąsal żółtooki został sprowadzony do Europy w 1939 roku. Obecnie we wszystkich światowych ogrodach zoologicznych (na podstawie ISIS – Międzynarodowy System Inwentaryzacji Zwierząt w Ogrodach Zoologicznych) przebywa (stan na 13.10.2009) 116 wąsali żółtookich – 47 samców, 41 samic, 25 okazów o jeszcze nieustalonej płci oraz 3 noworodki – czyli ptaszki urodzone w ciągu ostatniego roku (im także nie zdiagnozowano jeszcze płci). Oprócz 11 „polskich” okazów, wąsale żyją w 44 ogrodach zoologicznym na całym świecie (razem – 49), głównie w USA i w Europie. Najliczniejszą grupę wąsali żółtookich możemy podziwiać w Disney’s Animal Kingdom na Florydzie (6 sztuk) oraz w ZOO w Pilznie (również 6 sztuk). Pełną listę ogrodów zoologicznych, w których mieszkają wąsale żółtookie, możecie zobaczyć tutaj.

Galeria zdjęć wąsala żółtookiego

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki - Stare ZOO Poznań

Wąsal żółtooki

Więcej zdjęć wąsala żółtookiego możecie zobaczyć tutaj.

A na koniec jeszcze mała niespodzianka – dwa znaczki pocztowe z wąsalem w roli głównej:

Wąsal żółtooki - znaczek pocztowy

Wąsal żółtooki - znaczek pocztowy

ZwierzakoZOOpedia – już niebawem!

Niebawem rusza zwierzakoZOOpedia – pierwsza internetowa encyklopedia zwierząt zamieszkujących polskie ogrody zoologiczne!

Zapraszamy wszystkich zwierzomaniaków do nowego cyklu na naszej stronie – zwierzakoZOOpedii, czyli stworzonej przez nas encyklopedii zwierząt zamieszkujących ogrody zoologiczne. Co jakiś czas na łamach Mrówkojada gościć będzie inny mieszkaniec któregoś z polskich zoo. Z naszej zwierzakoZOOpedii dowiecie się o nim różnych ciekawych informacji ogólnych – do jakiego gatunku i grupy zwierząt należy, gdzie żyje, jaki jest duży, co je, jaki prowadzi tryb życia i co lubi robić, kogo się boi a kto jego bać się powinien oraz rozmaitych ciekawostek. Osobną częścią będzie tzw. „żywot zoologiczny”, czyli w których polskich ogrodach zoologicznych można spotkać naszego bohatera; opowiemy także o wszystkich jego „krajanach”, czyli innych przedstawicielach danego gatunku w polskich zoo, o naszych spotkaniach z nim i różnych historiach, które się z nim wiążą.
A wszystko okraszone będzie masą zdjęć i filmów!

zwierzakoZOOpedia ruszy już w ten weekend, a pierwszym jej bohaterem będzie – uwaga – WĄSAL ŻÓŁTOOKI!