Kim u licha są Mravenečník velký i Großer Ameisenbär?

Mrówkojad niejedno ma imię, rzec by się chciało, a najlepszym tego dowodem jest zatrzęsienie określeń, jakimi jest nazywany w samym tylko języku polskim.
Nie chodzi tu bynajmniej o nagminne mylenie mrówkojada z mrównikiem czy tapirem, ale o wielość nazw gatunkowych, które odnoszą się do tego oto zwierza – przyznacie, nie ma mowy, aby go z kimkolwiek pomylić:

Mrówkojad olbrzymi - Eskado w pełnym biegu (Nowe Zoo Poznań)
Mrówkojad olbrzymi – Eskado w pełnym biegu (Nowe Zoo Poznań)

Mrówkojad… – czyli jak to będzie po polsku…

Mrówkojad polski

Mrówkojad polski

Mrówkojad jeden, ale nazw w języku polskim ma co najmniej kilka.
Zdecydowanie najpopularniejszą i najczęściej stosowaną – także przez nas na Mrówkojadzie – nazwą jest  mrówkojad olbrzymi.
Używana jest oficjalnie we wszystkich informacjach przez wszystkie trzy polskie ogrody zoologiczne, które mają mrówkojady – zarówno Opole, Warszawę jak i Poznań, jest też zdecydowanie najczęściej używana we wszelkiej literaturze fachowej.
Nazwa „olbrzymi” odnosi się do rozmiarów mrówkojada, ma także odróżnić go od jego znacznie mniejszego krewniaka, mrówkojadka.
Na tej samej zasadzie stosowana jest nazwa mrówkojad wielki, z którą spotykamy się znacznie rzadziej, ale którą jako główną podaje np. Wikipedia, liczne internetowe słowniki i „encyklopedie”, ale też literatura fachowa i zoologiczna np. seria słowników zoologicznych pod red. K. Kowalskiego.

Mrówkojad olbrzymi jest... naprawdę wileki! :)

Mrówkojad olbrzymi jest... naprawdę wielki! 🙂

Trzecią nazwą jest mrówkojad grzywiasty – genezy nazwy tłumaczyć chyba nie trzeba, warto jednak zauważyć, że choć obecnie jest ona popularna i dość często stosowana, to jednak raczej jako nazwa towarzysząca określeniu „olbrzymi”, względnie „wielki”. Nieco inaczej rzecz miała się kiedyś – śledząc starsze opracowania i książki zauważymy, że jest ona w nich tak samo popularna, jak „olbrzymi” czy „wielki” i bardzo często funkcjonuje samodzielnie – jako całościowa nazwa zwierzęcia.
Tak jest choćby w Wielkim Atlasie Zwierząt V.J. Stanka, monografii poznańskiego zoo Ogród Zoologiczny w Poznaniu – dzieje i perspektywy rozwoju czy encyklopedii Ssaki i ptaki świata B. Żitkowa, skąd też pochodzi poniższa ilustracja i opis:

Mrówkojad grzywiasty jak nic!

Mrówkojad grzywiasty jak nic!

Wreszcie mrówkojad trójpalczasty – nazwa odnosząca się, jakżeby inaczej – do ilości „palców” mrówkojada. To określenie występuje bardzo często, niemal zawsze jednak jako nazwa towarzysząca.

Jeden mrówkojad – cztery nazwy. Dziwić nas to nie powinno, bo w języku polskim takie mnożenie semantycznych bytów jest bardzo popularne, wprowadza jednak czasem sporo zamieszania. O ile w tym przypadku wszystkie nazwy podporządkowane są członowi nadrzędnemu – „mrówkojad”, o tyle w wielu przypadkach mamy zupełnie inne określenia tego samego zwierzaka (ostronos rudy-koati, lampart – pantera, leopard itp. itd.).
Na szczęście zawsze możemy wspomóc się uniwersalną łaciną, która jeśli chodzi o terminologię semantyczną zwierząt stoi ponad wszelkimi podziałami (choć i tu sporów i różnicowań jest bardzo dużo, można jednak pokusić się o stwierdzenie, że łatwiej dojdziemy do porozumienia o jakiego zwierza chodzi posługując się łaciną, niż językiem polskim – zwłaszcza, jeśli będziemy chcieli dyskutować z obcokrajowcem).

A łacina na to…

Wilczyca, Remus, Romulus i... Myrmecophaga!

Wilczyca, Remus, Romulus i... Myrmecophaga!

Myrmecophaga tridactyla – i wszystko jasne :). Na polski – „mrówkojad trójpalczasty”, czyli jednak nie „olbrzymi” ani „wielki”! Żeby jednak nie było zbyt łatwo, czasami używana jest forma… Myrmecophaga jubata, czyli… „mrówkojad grzywiasty”.
Taką wersję znajdziemy – biorąc pierwszy przykład z brzegu – choćby w Znajomych z zoo (zastanawia jednak fakt, że polska nazwa użyta w tej książce brzmi nie „grzywiasty”, ale… olbrzymi :).

Kim u licha są Mravenečník velký i Großer Ameisenbär?

Przyjrzyjmy się teraz jak nasz drogi mrówkojad nazywany jest w różnych stronach świata – a co kraj, to inny mrówkojad…

Angielski – Giant anteater

Giant anteater

Czeski – Mravenečník velký

Mravenecnik velky

Mravenecnik velky

Hiszpania – Oso hormiguero

Oso hormiguero

Oso hormiguero

Niemcy – Großer Ameisenbär

Großer Ameisenbär

I jeszcze wiele, wiele innych:

Dania – Stor myresluger

Francja – Tamanoir, Fourmilier géant

Włochy – Formichiere Gigante

Holandia – Reuzenmiereneter

Portugalia – Tamanduá-bandeira, Urso-formigueiro-gigante, Papa-formigas-gigante

Chorwacja – Mrawojed

Esperanto – Formikomanguloj

Estonia – Suur-sipelgaogija

Finlandia – Iso muurahaiskarhu

Indonezja – Tidak ditemukan di kamus

Islandia – Risamauraata

Japonia – Arikui

Norwegia – Stor maursluker

Słowenia – Mravljincar

Szwecja – Myrslok

Turcja – Karincayiyen

Węgry – Hangyász

i wiele innych…

A na koniec, skoro już udaliśmy się w taką małą podróż mrówkojadzim śladem po świecie (fakt, że w przestrzeni językowej), kilka zdjęć mrówkojadów z europejskich ogrodów zoologicznych, które otrzymaliśmy od naszego zaprzyjaźnionego czytelnika z Czech, Martina, pracownika zoo w Plznie.

Mravenečník velký – Zoo Ołomuniec

Mrówkojad z zoo w Ołomuncu (fot. Martin V.)

Mrówkojad z zoo w Ołomuńcu (fot. Martin V.)

Mrówkojad z zoo w Ołomuńcu (fot. Martin V.)

Mrówkojad z zoo w Ołomuńcu (fot. Martin V.)

Großer Ameisenbär – Zoo Monachium

Mrówkojady olbrzymie z monachijskiego zoo (fot. Martin V.)

Mrówkojady olbrzymie z monachijskiego zoo (fot. Martin V.)

Großer Ameisenbär – Zoo Halle

Mrówkojad olbrzymi - Zoo Halle (fot. Jaroslav Vogeltanz)

Mrówkojad olbrzymi - Zoo Halle (fot. Jaroslav Vogeltanz)

Mrówkojad olbrzymi - Zoo Halle (fot. Jaroslav Vogeltanz)

Mrówkojad olbrzymi - Zoo Halle (fot. Jaroslav Vogeltanz)

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s